Umowa ubezpieczenia – charakterystyka

W myśl §1 art. 805 kodeksu cywilnego za umowę ubezpieczenia uznaje się zobowiązanie w którym “ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.”

Powyższe wskazuje zatem, iż jest umową:

  • nazwaną – ponieważ występuje obok innych umów jakie w kodeksie cywilnym i innych źródłach prawa zdefiniował prawodawca. Wśród nich jest na przykład umowa agencyjna (art. 758 k.c.) czy umowa spedycji (art. 794).
  • konsensualną – gdyż umowa ubezpieczenia staje się skuteczna dopiero z chwilą zgodnych oświadczeń woli jej stron. Aczkolwiek, art. 353 k.c. dopuszcza przekształcenie umowy ubezpieczenia z umowy konsensualnej w umowę realną, to jest taką, która będzie uzależniała swoją skuteczność od wydania rzeczy lub spełnienia świadczenia postronnego. Strony umowy ubezpieczenia mogą się na przykład umówić, iż skuteczność umowy ubezpieczenia nastąpi dopiero z chwilą opłaty składki lub z zastrzeżeniem terminu.
  • dwustronnie zobowiązującą – z racji tego, że rodzi dla każdej ze stron określone prawa i obowiązki (w niektórych przypadkach jest nawet umową trójstronnie zobowiązującą).
  • odpłatną – dlatego, iż obydwie strony czerpią z umowy ubezpieczenia korzyści, jednocześnie ponosząc określone ciężary. Ubezpieczający poprzez przystąpienie do umowy ubezpieczenia w zamian za ochronę ubezpieczyciela zobowiązuje się uiścić składkę w kwocie ustalonej przez ubezpieczyciela. Natomiast ubezpieczyciel, w zamian za płatność wniesioną przez ubezpieczającego, w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku ubezpieczeniowego, musi wypłacić odszkodowanie do wysokości sumy ubezpieczenia (wyrok SN z dnia 20 lipca 1990r, I CR 451/90).
  •  wzajemną – ponieważ w przypadku umowy ubezpieczenia istnieje (co zresztą jest bardzo widoczne) zależność świadczenia jednej strony zobowiązania (ubezpieczyciela) od świadczenia drugiej strony (ubezpieczającego). Doktryna wyróżnia dwie konkurencyjne koncepcje wzajemnego charakteru umowy ubezpieczenia – teorię świadczenia pieniężnego i teorię ponoszenia ryzyka. Pierwsza z nich opiera się na treści art. 805 §2 k.c., który poprzez zastosowanie sformułowania ‚w szczególności na zapłacie’ sugeruje, iż świadczenie ubezpieczyciela jest świadczeniem pieniężnym. Teoria ponoszenia ryzyka natomiast odwołuje się do art. 813 §1, wedle brzmienia którego “ubezpieczającemu przysługuje zwrot składki za okres niewykorzystanej ochrony ubezpieczeniowej.”
  •  kauzalną – jako, że skuteczność umowy ubezpieczenia, nawet pomimo jej ważności, uzależniona jest od wystąpienia określonego zdarzenia lub podstawy prawnej – wypadku ubezpieczeniowego.

Niektórzy teoretycy wskazują, iż umowa ubezpieczenia jest także umową adhezyjną (zawieraną na zasadzie oferty), gdyż takie skojarzenie może rozbudzać art. 812 Kodeksu Cywilnego. Pogląd ten jest jednakże nieco wątpliwy w przypadku gdy zawarcie umowy poprzedzone jest procesem negocjacyjnym, prowadzącym do szeregu istotnych zmian w jej treści. Taki proces ma miejsce np. gdy umowa ubezpieczenia zawierana jest przez brokera, który działając na rzecz i w imieniu klienta, często dokonuje istotnych modyfikacji w pierwotnym wzorcu umownym.




Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Prawo ubezpieczeniowe, ubezpieczenia odszkodowania, dzialalnosc ubezpieczeniowa, ubezpieczenia finansowe, odszkodowania powypadkowe, zadoscuczynienie za blad, odszkodowania powypadkowe, zakład ubezpieczeniowy, PZU, Hestia, Warta, ubezpieczenia pomostowe, odszkodowania za blad medyczny, ubezpieczenia gospodarcze, agent ubezpieczeniowy, tanie ubezpieczenia