Jazda z nietrzeźwym kierowcą a odszkodowanie z OC

Okres świąteczno-noworoczny to niestety czas zwiększonego ryzyka poniesienia szkody wyrządzonej przez nietrzeźwych kierujących pojazdami mechanicznymi, o czym świadczą alarmujące statystyki policyjne. Obowiązkowe ubezpieczenie obejmuje oczywiście ochroną  również i pasażerów nietrzeźwego kierowcy.  Jednakże wynikają w takich sytuacjach istotne zagadnienia praktyczne związane z zakresem tej ochrony. Przyjrzyjmy się temu bliżej.

Orzecznictwo-przyczynienie 

Orzeczenia Sądu Najwyższego (np. wyrok z dnia 02.12.1985 r. sygn. IV CR 412/85 czy z dnia 20.11.2003r. sygn. III CKN 606/00) zgodnie stwierdzają, że jazda z nietrzeźwym kierowcą stanowi opisane w art 362 k.c. przyczynienie się poszkodowanego (względnie pokrzywdzonego) do doznanej szkody (krzywdy):

Ujemny wpływ alkoholu na sprawność psychomotoryczną prowadzących pojazdy mechaniczne jest powszechnie znany. Stale też powtarzane są ostrzeżenia przed prowadzeniem samochodu w stanie nietrzeźwym a prowadzenie pojazdu mechanicznego w takim stanie jest karalne. Należy przeto uważać, że osoba, która decyduje się na jazdę samochodem z kierowcą będącym w stanie po spożyciu napoju alkoholowego przyczynia się do odniesionej szkody powstałej w wyniku wypadku komunikacyjnego, gdy stan nietrzeźwości kierowcy pozostaje w związku z tym wypadkiem. Spożycie napoju alkoholowego przed jazdą z takim kierowcą uważać należy za znaczne przyczynienie się do powstania szkody (art. 362 k.c.)

Z taką argumentacją zgadzają się sądy powszechne oraz ubezpieczyciele, którzy stosują ujemne modyfikatory wysokości świadczenia (np. -70%). Pojawia się tutaj pytanie o dopuszczalną wysokość zmniejszenia odszkodowania oraz zgodność takiej praktyki z normami unijnymi.

Standard unijny

Według założeń tzw. piątej dyrektywy komunikacyjnej (dyrektywa 2005/14/WE z 11.05.2005r.) niedopuszczalne jest całkowite pozbawienie odszkodowania takich pasażerów. W dyrektywie czytamy:

Główną zasługą istniejącego ustawodawstwa jest objęcie ochroną ubezpieczeniową każdego pasażera pojazdu. Ten cel byłby zagrożony, gdyby ustawodawstwo krajowe lub jakiekolwiek postanowienia umowne zawarte w umowie ubezpieczenia wyłączały pasażerów z ochrony ubezpieczeniowej dlatego, że wiedzieli lub powinni byli wiedzieć, że kierowca pojazdu w czasie wypadku znajdował się pod wpływem alkoholu lub innego środka odurzającego. Pasażer zazwyczaj nie ma możliwości dokonania właściwej oceny stopnia odurzenia kierowcy. Cel, jakim jest zniechęcenie do prowadzenia pojazdu pod wpływem środków odurzających, nie zostanie osiągnięty przez ograniczenie ochrony ubezpieczeniowej pasażerów poszkodowanych w wypadkach drogowych. Objęcie takich pasażerów obowiązkowym ubezpieczeniem komunikacyjnym pojazdu nie przesądza o odpowiedzialności, jaką mogą ponieść na mocy obowiązującego ustawodawstwa krajowego, ani o wysokości odszkodowania przyznanego w konkretnym wypadku drogowym.

zakładu ubezpieczeń 

Uprawnieni do otrzymania odszkodowania pasażerowie często zapominają o art. 43 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych.  W przepisie tym przewidziany jest regres (roszczenie ubezpieczyciela o zwrot spełnionego świadczenia) do kierującego, jeżeli sprawca: wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii. Czyni to często niecelowym dochodzenie odszkodowania od ubezpieczyciela np. przez członków rodziny nietrzeźwego sprawcy szkody, ponieważ rachunek ekonomiczny gospodarstwa domowego nie zmieni się.

Wnioski

Z przedstawionego powyżej przeglądu przepisów prawa i argumentów orzecznictwa wynika, że:
1. wykluczony jest automatyzm rozpatrywania stanów faktycznych. Przykładowo inaczej należy traktować sytuację, gdy pasażer spożywał alkohol z kierującym, a inaczej gdy nie był świadomy nietrzeźwości sprawcy czy też z okoliczności wynikało, że kierowca mógł nie znajdować się już pod wpływem alkoholu.
2. nie istnieje generalny zakaz zmniejszenia wysokości świadczenia z uwagi na przyczynienie się pasażera do powstałej u niego szkody (krzywdy), jednakże zawsze należy wziąć pod uwagę okoliczności danego przypadku. Spożywanie alkoholu wraz z kierującym świadczy o znacznym przyczynieniu się pasażera.
3. nawet znaczne przyczynienie się pasażera do wyrządzonej mu szkody nie uzasadnia odmowy wypłaty odszkodowania czy zaniżenia jego wysokości w taki sposób, że wyłączałoby całkowicie ochronną funkcję ubezpieczenia.
4. ubezpieczycielowi przysługuje regres wobec sprawcy szkody, wyrządzonej przez niego podczas kierowania pojazdem mechanicznym  w stanie po użyciu alkoholu.

4 Odpowiedzi do Jazda z nietrzeźwym kierowcą a odszkodowanie z OC

  1. Brak NNW

    Czy ktoś orientuje się co w sytuacji, gdy kierowca nie posiada wykupionego ubezpieczenia NNW na samochód? Nie otrzyma odszkodowania w razie wypadku, czy grozi za to jeszcze jakaś dodatkowa kara? Czy NNW jest obowiązkowe?

    • PiU2

      Ubezpieczenie NW nie jest obowiązkowe, obowiązkowe jest tylko OC. Nietrzeźwy kierowca jest na z góry przegranej pozycji, ponieważ zakładowi ubezpieczeń przysługuje do niego ustawowy regres, a umowy ubezpieczenia dobrowolnego zawierają wyłączenia odpowiedzialności w takich przypadkach.

      Co do kary-sprawcy wypadku grozi odpowiedzialność karna (art. 177-178a kodeksu karnego)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Prawo ubezpieczeniowe, ubezpieczenia odszkodowania, dzialalnosc ubezpieczeniowa, ubezpieczenia finansowe, odszkodowania powypadkowe, zadoscuczynienie za blad, odszkodowania powypadkowe, zakład ubezpieczeniowy, PZU, Hestia, Warta, ubezpieczenia pomostowe, odszkodowania za blad medyczny, ubezpieczenia gospodarcze, agent ubezpieczeniowy, tanie ubezpieczenia