Błąd a wypowiedzenie ochrony

Doktryna prawa ubezpieczeniowego, niezależnie od jurysdykcji i systemu prawnego, wskazuje, iż w przypadku wprowadzenia w błąd ubezpieczyciela przez ubezpieczającego, po stronie tego pierwszego leży prawo wypowiedzenia umowy. Istotą tego prawa jest dbałość o utrzymanie statusu umowy ubezpieczenia w sztywnych ramach zasady uberrimae fidei, jako gwarancji poszanowania  interesow ubezpieczyciela, który dokonuje wyceny ryzyka na podstawie informacji udzielonych przez ubezpieczajacego.

Współczesna praktyka  wysuwa jednakże szereg istotnych wątpliwości względem tej zasady. W jednym z wcześniejszych wpisów podniosłem dyskusję na temat tego, czy nieświadome zatajenie informacji może być traktowane przez ubezpieczyciela jako wprowadzenie w błąd. Natomiast co w przypadku, jeśli zamiast zatajenia ubezpieczający nieświadomie poda informacje, które są nieprawdziwe (świadome wprowadzenie w błąd posiada znamiona oszustwa ubezpieczeniowego)?

W takiej sytuacji, obrona zakładu ubezpieczeniowego zwykle nie ulega zmianie. Umowa ubezpieczenia zostaje uznana za nieważną ex ante (chyba, że w grę wchodzi kulancja), co skutkuje utratą wszystkich wypływających z niej przywilejów. W zależności od jurysdykcji, składki, które zostaly uiszczone w ramach umowy ubezpieczenia taką właśnie wadą, mogą ulec przepadkowi na korzyść ubezpieczyciela lub zostać zwrócone w chwili unieważnienia polisy. Zazwyczaj jednakże, pozostają one przy ubezpieczycielu co prowadzi do zjawiska, w którym ubezpieczyciel nie ponosząc ryzyka, uzyskuje dodatkowe dochody.

Na szczególną uwagę zasługują  także inne zjawiska, które przez istnienie takiego stanu rzeczy ulegają wzmocnieniu.

1. Powstaje skłonność do zawierania umów w złej wierze

Opcja wypowiedzenia umowy ubezpieczenia przez ubezpieczyciela w przypadku nieświadomego wprowadzenia w błąd przez ubezpieczajacego daje ubezpieczycielowi pole do nadużyć na gruncie law & economics. Umowy bowiem będą zawierane zawsze, nawet pomimo wykrycia nieprawidłowości po stronie ubezpieczajacego, bo dla ubezpieczyciela będzie to zjawisko korzystne (zatrzymuje prawo do składek).

2. Pobudka do konstruowania zawiłych umów

Ubezpieczyciele w celu osiągnięcia zysku będą samoistnie dażyli do tego, by ubezpieczający nie był w stanie podać prawdziwych informacji o ryzyku. Zadanie to może być realizowane np. przy pomocy klauzul umownych, które są niezrozumiale, bądź, ustanawiają takie wymogi informacyjne, których ubezpieczajacy nie jest w stanie samodzielnie spełnić. W konsekwencji, będzie on zmuszony podać informacje najbliżej mu znane, które mogą nieznacznie odbiegać od rzeczywistości (np. nałożony zostanie wymóg podania bardzo technicznej specyfikacji ryzyka).

3. Eskalacja względem wymogów

Umacnianie przywileju wypowiedzenia umowy przez ubezpieczyciela w sytuacjach takich jak opisana powyżej, jest także  bodźcem stymulującym wzrost wymogów jakie musi spełnić konsument w czasie przystępowania do umowy ubezpieczenia. W efekcie oznacza to, iż rzeczywista ochrona ubezpieczeniowa ulega skurczeniu.

Istnieje oczywiście szereg innych argumentów, których racji objętości na blogu przedstawiać nie będę. Moją intencją było jedynie rozbudzenie zainteresowania niniejszym tematem. Ciekawskim polecam lekturę artykułu Briana Barnes’a pt. Against Insurance Rescission. Polecam nawet pomimo tego, iz dotyczy on rozwiazań dotyczących common law.




4 Odpowiedzi do Błąd a wypowiedzenie ochrony

  1. sansanchez

    Bardzo ciekawie kwestię opisaną w notce regulują Zasady Europejskiego Prawa Ubezpieczeń (polskie tłumaczenie D. Fuchsa, http://www.restatement.info):

    Artykuł 2:101
    Powinność deklaracji ryzyka
    (1) Ubezpieczający obowiązany jest podać do wiadomości ubezpieczyciela wszystkie znane
    sobie okoliczności, o których ubezpieczający wiedział lub powinien był wiedzieć, i które są
    przedmiotem zrozumiałych i jednoznacznych pytań zadanych przez ubezpieczyciela.
    (2) Okoliczności o których mowa w par. 1, dotyczą także tych o których wiedział lub
    powinien był wiedzieć ubezpieczony.

    Artykuł 2:102
    Naruszenie
    (1) Jeżeli ubezpieczający naruszył art. 2:101, zgodnie z postanowieniami par. 2 – par. 5
    niniejszego artykułu, ubezpieczyciel jest uprawniony do przedstawiania uzasadnionych zmian
    w zawartej umowie albo do wypowiedzenia umowy. W tym celu ubezpieczyciel powinien
    oświadczyć o swoim zamiarze na piśmie, wraz z informacją o prawnych skutkach jego
    decyzji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym ubezpieczyciel powziął informacje o
    naruszeniu art. 2:101 lub od dnia w którym naruszenie art. 2:101 stało się oczywiste.
    (2) Jeżeli ubezpieczyciel zaproponował wprowadzenie uzasadnionych zmian w zawartej
    umowie, umowa powinna trwać w zgodzie z zaproponowanymi zmianami, chyba że
    ubezpieczający odrzuci propozycje zmian. Uprawnienie ubezpieczającego do odrzucenia
    propozycji zmian wygasa w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania informacji, o
    której mowa w par. 1. W przypadku odrzucenia zaproponowanych zmian, ubezpieczyciel ma
    prawo wypowiedzieć umowę w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania oświadczenia
    ubezpieczającego o odrzuceniu propozycji zmian.
    (3) Uprawnienie do wypowiedzenia umowy w przypadku naruszenia art. 2:101 nie
    przysługuje ubezpieczycielowi, jeśli ubezpieczający naruszył art. 2:101 w sposób nieumyślny
    chyba, że ubezpieczyciel udowodni, że umowy by nie zawarł, gdyby wiedział o informacji,
    będącej przedmiotem naruszenia art. 2:101.
    (4) Wypowiedzenie umowy staje się skuteczne w terminie jednego miesiąca od dnia w
    którym ubezpieczający otrzymał oświadczenie o wypowiedzeniu umowy o którym mowa w
    par. 1. Zmiana umowy staje się skuteczna z chwilą ustaloną przez strony.
    (5) Jeżeli wypadek ubezpieczeniowy został spowodowany przez zdarzenie będące wynikiem
    niedbałości lub wprowadzenia w błąd przez ubezpieczającego, a wypadek miał miejsce przed
    wypowiedzeniem umowy lub jej zmianą, świadczenie ubezpieczyciela nie przysługuje, o ile
    nie zawarłby on umowy, gdyby wiedział o informacji będącej przedmiotem naruszenia art. 2:101. Jeżeli jednak ubezpieczyciel zawarłby w tych okolicznościach umowę, ale w zamian za wyższą składkę lub na innych warunkach, świadczenie ubezpieczyciela przysługuje
    proporcjonalnie do takiej składki lub innych warunków.

    Wyjątki
    Sankcji przewidzianych w art. 2:102 nie stosuje się w sytuacji, gdy:
    (a) na pytanie ubezpieczyciela nie udzielono odpowiedzi, lub informacja dostarczona była
    oczywiście niepełna lub oczywiście nieprawidłowa;
    (b) informacja która powinna być udzielona albo która była udzielona w sposób
    nieprawidłowy, nie była w ogóle istotna dla podjęcia decyzji o zawarciu przez
    ubezpieczyciela umowy albo nie była istotna dla podjęcia decyzji o zawarciu przez
    ubezpieczyciela umowy na uzgodnionych warunkach na których zawarto umowę
    ubezpieczenia;
    (c) ubezpieczyciel pozostawił w przekonaniu ubezpieczającego, że udzielenie informacji
    nie jest konieczne; lub
    (d) o informacji ubezpieczyciel wiedział lub powinien był wiedzieć.

    Artykuł 2:104
    Naruszenie z winy umyślnej
    Bez względu na sankcje przewidziane w art. 2:101, ubezpieczyciel jest upoważniony do
    unieważnienia umowy i dochodzenia roszczenia o należną składkę ubezpieczeniową, jeżeli
    doszło do zawarcia umowy przez ubezpieczającego umyślnie naruszającego art. 2:101.
    Oświadczenie o unieważnieniu umowy powinno zostać doręczone ubezpieczającemu w
    terminie dwóch miesięcy od dnia w którym ubezpieczyciel powziął informację o umyślnym
    naruszeniu art. 2:201.

    Artykuł 2:105
    Dodatkowe informacje
    Artykuły 2:102 – 2:104 dotyczą także każdej innej informacji udzielonej przez
    ubezpieczającego w trakcie zawierania umowy poza informacjami wymienionymi w art.
    2:101.

  2. PiU

    Zapisy tego projektu swego czasu ‚wałkowałem’, by stwierdzić, iż są zbyt dobre by je zakceptować. :P

    Ponadto:

    1. Wątpię by lobby ubezpieczeniowe wyrażało wielki entuzjazm względem proponowanych zmian. Ja osobiście będąc na czele np. PZU bym się poważnie obraził :)

    2. Ostatnia lektura komparatystyki dostarczonej przez ECTIL utwierdza mnie w przekonaniu, iż poszczególne jurysdykcje są zbyt silnie nacechowane indywidualnie, by przyjąć z powodzeniem taką regulację.

    ps. czekam na artykuł :)

  3. Kancelaria Lex

    Witam,
    reprezentuję Kancelarię Prawną LEX z Wrocławia.
    Nasza Kancelaria zajmuje się odzyskiwaniem opłat likwidacyjnych z tytułu rozwiązania umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym ze składką regularną , tzw. polisolokat oraz rozwiązywania umów bez ryzyka ponoszenia opłat.

    W praktyce oznacza to, że nie pobieramy żadnych opłat wstępnych od Klienta (WPS, opłata adwokacka i inne). Opłata dla Kancelarii jest dopiero wtedy kiedy odzyskamy Twoje pieniądze. (od razu odpowiadam: jeśli nam się nie uda wygrać sprawy to i tak całe koszty bierzemy na siebie więc i tak Klient nic za to nie płaci).

    Jesteśmy w stanie przeprowadzić cały proces związany z dochodzeniem ww. roszczeń od ubezpieczycieli i banków w krótkim okresie, przy minimum formalności i absolutnym wyeliminowaniu kosztów ze strony klientów. Klient nie ponosi żadnego ryzyka finansowego związanego z nawiązaniem współpracy z Kancelarią.
    Mamy skuteczność na poziomie 97%.

    Jeśli mają Państwo pytania zapraszam na : http://www.kancelaria-lex.org lub do kontaktu telefonicznego: (71) 307 05 35
    Pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Prawo ubezpieczeniowe, ubezpieczenia odszkodowania, dzialalnosc ubezpieczeniowa, ubezpieczenia finansowe, odszkodowania powypadkowe, zadoscuczynienie za blad, odszkodowania powypadkowe, zakład ubezpieczeniowy, PZU, Hestia, Warta, ubezpieczenia pomostowe, odszkodowania za blad medyczny, ubezpieczenia gospodarcze, agent ubezpieczeniowy, tanie ubezpieczenia